Meertalig opgroeien is geen stoornis. Maar hoe weet u of uw kind gewoon tijd nodig heeft of echt hulp?
Heel wat Belgische kinderen groeien op met twee of meer talen: een andere thuistaal dan het Nederlands, ouders met verschillende moedertalen, of een verhuis naar een nieuw taalgebied. Meertaligheid is op zich geen risico en geen oorzaak van taalproblemen. Kinderen kunnen probleemloos meerdere talen tegelijk verwerven. Wel verloopt de ontwikkeling soms anders: de woordenschat is verdeeld over de talen, kinderen mengen talen (wat normaal is) en een nieuwe taal heeft tijd nodig. Sommige kinderen doorlopen zelfs een stille periode van enkele maanden waarin ze de nieuwe taal vooral beluisteren voor ze ze spreken.
Het onderscheid is belangrijk. Een taalachterstand ontstaat door te weinig taalaanbod in een bepaalde taal: het kind hoort bijvoorbeeld pas Nederlands sinds de start van de kleuterschool en loopt daarin logischerwijs achter op eentalige leeftijdsgenoten. Met voldoende en rijk taalaanbod haalt zo'n kind die achterstand doorgaans in. Een taalontwikkelingsstoornis (TOS) is iets anders: dan verloopt het taalleren zelf moeizaam, door een aangeboren zwakte in de taalverwerving. Het cruciale kenmerk: een TOS toont zich in álle talen van het kind, dus ook in de sterkste thuistaal. Loopt enkel het Nederlands achter en ontwikkelt de thuistaal zich vlot, dan wijst dat op een achterstand, niet op een stoornis.
Raadpleeg een arts, het CLB of een logopedist wanneer uw kind ook in de thuistaal opvallend weinig of onduidelijk spreekt, rond 2 jaar nog nauwelijks woordjes zegt of rond 3 jaar geen korte zinnetjes maakt, eenvoudige opdrachten in de thuistaal niet begrijpt, of nauwelijks vooruitgang boekt ondanks maandenlang ruim taalaanbod. Ook frustratie bij het communiceren, weinig reactie op taal of vragen over het gehoor zijn redenen voor onderzoek. Laat bij twijfel altijd het gehoor nakijken bij de NKO-arts, want ook meertalige kinderen kunnen slechthorend zijn. Hoe school en CLB hierin een rol spelen, leest u bij logopedie, school en CLB.
Een goed logopedisch onderzoek bij meertalige kinderen bekijkt alle talen, niet alleen het Nederlands. De logopedist bevraagt de taalgeschiedenis grondig: welke talen hoort het kind, sinds wanneer, van wie en hoeveel? Waar mogelijk wordt de thuistaal mee beoordeeld, eventueel met hulp van de ouders of een tolk. Zo vermijdt men twee klassieke fouten: een meertalig kind onterecht een stoornis toeschrijven, of omgekeerd een echte TOS missen omdat "het wel aan de meertaligheid zal liggen". Het onderzoek gebeurt via een logopedisch aanvangsbilan.
Blijkt er een TOS of een hardnekkig taalprobleem, dan start de logopedist taaltherapie, afgestemd op de meertalige situatie van het kind. Ouders krijgen daarbij een sleutelrol: het advies is om thuis de taal te spreken die u zelf het best beheerst, want een rijk taalaanbod in de thuistaal versterkt ook het Nederlands. Via ouderbegeleiding leert u hoe u de taalontwikkeling in het dagelijks leven stimuleert. Bij een zuivere achterstand zonder stoornis ligt de klemtoon eerder op extra taalstimulering op school en thuis dan op logopedie.
Het RIZIV betaalt logopedie enkel terug voor erkende stoornissen zoals een taalontwikkelingsstoornis, na een voorschrift van een arts, een aanvangsbilan en akkoord van de adviserend arts van het ziekenfonds. Een geconventioneerde sessie van 30 minuten kost ongeveer 36 tot 40 euro, met circa 5,50 euro remgeld (ongeveer 3 euro bij verhoogde tegemoetkoming). Belangrijk om weten: een taalachterstand door meertaligheid alleen valt niet onder die verplichte terugbetaling. In dat geval kan de aanvullende verzekering van uw ziekenfonds wel een tegemoetkoming geven van zo'n 10 tot 20 euro per sessie, met een jaarplafond.
Zorgen over de taalontwikkeling van uw meertalig kind? Vind een logopedist bij u in de buurt →