Wanneer de taal van een kind trager of anders verloopt dan verwacht: signalen, diagnose en behandeling.
Bij een taalontwikkelingsstoornis (TOS) verloopt het leren van taal vertraagd of afwijkend, zonder dat daar een duidelijke oorzaak voor is zoals doofheid of een verstandelijke beperking. Het kind heeft moeite met woorden begrijpen of vinden, zinnen bouwen, vervoegen of een verhaal vertellen. TOS is een van de meest voorkomende ontwikkelingsstoornissen bij kinderen, maar blijft vaak onder de radar omdat het minder zichtbaar is dan bijvoorbeeld stotteren of articulatieproblemen.
Elke leeftijd heeft zijn mijlpalen. Enkele richtpunten waarbij extra alertheid aangewezen is:
Rond 1 jaar: weinig brabbelen, niet reageren op de eigen naam. Rond 2 jaar: minder dan ongeveer 50 woorden, nog geen tweewoordzinnen ("mama koek"). Rond 3 jaar: geen korte zinnetjes, moeilijk verstaanbaar voor bekenden, eenvoudige opdrachten niet begrijpen. Rond 4 tot 5 jaar: korte, kromme zinnen, veel grammaticale fouten, moeite om iets te vertellen of vragen te beantwoorden. Lagere school: woordvindingsproblemen, instructies niet volgen, en vaak ook problemen met leren lezen en spellen, wat kan doen denken aan dyslexie.
Een taalachterstand ontstaat door te weinig taalaanbod, bijvoorbeeld bij kinderen die thuis een andere taal spreken en pas later Nederlands horen. Met voldoende en rijk taalaanbod haalt zo'n kind de achterstand meestal in. Een TOS daarentegen zit in het kind zelf: ook met een prima taalaanbod blijft de taal haperen, en dat in élke taal die het kind spreekt. Bij meertalige kinderen is dat onderscheid niet altijd eenvoudig te maken; onze pagina over meertaligheid en taalachterstand gaat daar dieper op in. Een logopedist onderzoekt daarom bij voorkeur beide talen of bevraagt de thuistaal grondig.
De diagnose start met een logopedisch aanvangsbilan: gestandaardiseerde taaltests voor taalbegrip en taalproductie, aangevuld met een gesprek met de ouders. Een gehoortest bij een NKO-arts is een belangrijke eerste stap, want een onopgemerkt gehoorverlies kan gelijkaardige problemen geven. Daarna volgt taaltherapie, meestal wekelijks en spelenderwijs opgebouwd rond woordenschat, zinsbouw en vertelvaardigheid. Ouders krijgen tips om thuis taalstimulerend te werken, vaak via ouderbegeleiding. Ook school en CLB worden best betrokken.
Een individuele sessie van 30 minuten kost bij een geconventioneerde logopedist ongeveer 36 tot 40 euro; na tussenkomst van het ziekenfonds betaalt u zelf zo'n 5,50 euro remgeld (ongeveer 3 euro bij verhoogde tegemoetkoming). Het bilan kost circa 40 tot 50 euro per 30 minuten, niet-geconventioneerde tarieven liggen rond 40 tot 60 euro. Voor een erkende taalontwikkelingsstoornis voorziet het RIZIV terugbetaling, op voorwaarde van een voorschrift van een arts, een aanvangsbilan en het akkoord van de adviserend arts van het ziekenfonds. Wordt niet aan die voorwaarden voldaan, dan betaalt de aanvullende verzekering vaak 10 tot 20 euro per sessie terug, met een jaarplafond. Alle voorwaarden leest u bij terugbetaling.
Taal is de basis voor leren, lezen, vriendschappen en zelfvertrouwen. Kinderen met een onbehandelde TOS lopen meer risico op leerproblemen en sociaal-emotionele moeilijkheden. Hoe vroeger de therapie start, hoe groter het effect. Wacht dus niet af met de gedachte "het komt wel", maar laat het bij twijfel gewoon onderzoeken.
Maakt u zich zorgen over de taalontwikkeling van uw kind? Vind een logopedist bij u in de buurt →