Onvloeiend spreken bij kinderen en volwassenen: wat is normaal, wanneer grijpt u in en hoe helpt logopedie?
Stotteren is een stoornis in de vloeiendheid van het spreken. Klanken, lettergrepen of woorden worden herhaald ("ka-ka-kat"), verlengd ("mmmmama") of blokkeren volledig, waarbij de spreker even geen klank uit krijgt. Vaak komen er ook spanningsverschijnselen bij, zoals knijpen met de ogen, meebewegen van het hoofd of vermijden van bepaalde woorden en situaties. Stotteren begint meestal tussen de leeftijd van twee en vijf jaar, in de periode waarin de taalontwikkeling snel op gang komt.
Bijna elke peuter en kleuter spreekt af en toe onvloeiend. Het kind herhaalt hele woorden of zinsdelen ("mag ik, mag ik een koek?"), zonder spanning en zonder er zelf last van te hebben. Dat hoort bij de normale taalontwikkeling en verdwijnt doorgaans vanzelf. Bij echt stotteren ziet u eerder herhalingen van klanken en lettergrepen, verlengingen en blokkades, vaak met zichtbare spanning of frustratie. Twijfelt u? Een logopedist kan met een gericht onderzoek het onderscheid maken. Aarzel niet: een vroege inschatting stelt gerust of zet tijdig een behandeling in gang.
Bij jonge kinderen is de kans op volledig herstel het grootst wanneer de begeleiding vroeg start, bij voorkeur binnen het jaar na het ontstaan van het stotteren. De hersenen van een kleuter zijn nog erg plastisch, waardoor het vloeiende spreekpatroon zich makkelijker herstelt. Wacht dus niet af tot "het wel overgaat" wanneer het stotteren langer dan enkele maanden aanhoudt, verergert of gepaard gaat met spanning en vermijdgedrag. Ook bij schoolgaande kinderen en volwassenen is behandeling zinvol, al verschuift het doel dan vaker naar vlotter en vrijer communiceren in plaats van volledig stottervrij spreken.
De logopedist start met een uitgebreid aanvangsbilan: een onderzoek van het spreken, de ernst van het stotteren en de impact op het dagelijks leven. Daarna volgt stottertherapie op maat. Bij kleuters werkt de logopedist vaak indirect, via de ouders en de spreekomgeving. Bij oudere kinderen en volwassenen komen spreektechnieken aan bod (zachter starten, rustiger tempo), naast het verminderen van spreekangst en vermijdgedrag. Ouderbegeleiding en oefeningen thuis maken bijna altijd deel uit van het traject.
Stotteren is een door het RIZIV erkende stoornis. Terugbetaling is mogelijk met een voorschrift van een arts, een logopedisch aanvangsbilan en het akkoord van de adviserend arts van het ziekenfonds. Een individuele sessie van 30 minuten kost bij een geconventioneerde logopedist ongeveer 36 tot 40 euro, waarvan u zelf zo'n 5,50 euro remgeld betaalt (ongeveer 3 euro bij verhoogde tegemoetkoming). Een bilanzitting kost ongeveer 40 tot 50 euro per 30 minuten. Niet-geconventioneerde logopedisten rekenen doorgaans 40 tot 60 euro per sessie. Meer details vindt u bij terugbetaling en het tarievenoverzicht.
Stotteren wordt soms verward met broddelen, waarbij iemand te snel en onduidelijk spreekt zonder echte blokkades. Beide stoornissen kunnen ook samen voorkomen. Een logopedist met ervaring in vloeiendheidsstoornissen maakt het onderscheid en stemt de therapie daarop af. Bij twijfel over de oorzaak van spraakproblemen verwijst de logopedist u zo nodig door naar de huisarts of een specialist: logopedie vervangt geen medische diagnose.
Stottert uw kind of stottert u zelf en wilt u er iets aan doen? Vind een logopedist bij u in de buurt →