Hardnekkige spellingfouten die niet verdwijnen met extra oefenen: herkennen, begrijpen en aanpakken.
Dysorthografie is een leerstoornis waarbij het spellen hardnekkig moeilijk blijft, ondanks normale intelligentie, voldoende oefening en degelijk onderwijs. Het kind kent de regels vaak wel, maar past ze niet consequent toe: hetzelfde woord wordt op één blad op drie verschillende manieren geschreven. Typische fouten zijn problemen met werkwoordspelling (dt-fouten), open en gesloten lettergrepen, hoofdletters en leestekens, en fouten in veelvoorkomende woorden die al honderd keer geoefend zijn. Net als bij dyslexie is hardnekkigheid het sleutelwoord: extra oefenen levert opvallend weinig blijvende vooruitgang op.
Dysorthografie en dyslexie zijn nauw verwant en komen vaak samen voor. Beide gaan terug op een zwakkere verwerking van klanken en hun koppeling aan letters. Toch bestaat er ook een zuivere spellingstoornis: sommige kinderen lezen vlot maar blijven zwaar worstelen met schrijven. In de praktijk spreekt men in Vlaanderen dikwijls over "dyslexie" als overkoepelende term voor lees- en spellingproblemen, maar in een logopedisch verslag worden beide apart benoemd. Soms speelt daarnaast ook een motorisch schrijfprobleem mee; daarvoor bestaat gerichte hulp via schrijfmotoriek en dysgrafie-begeleiding.
Denk aan dysorthografie wanneer een kind vanaf het tweede of derde leerjaar opvallend veel spelfouten blijft maken, ook in ingeoefende woordpakketten, wanneer dictees systematisch veel slechter scoren dan mondelinge taken, wanneer het schrijven traag en met veel doorhalingen verloopt, of wanneer het kind schrijfopdrachten begint te vermijden. Ook in het middelbaar kan het probleem pas echt zichtbaar worden, bijvoorbeeld bij vreemde talen. Bespreek de signalen met de school en het CLB; hoe logopedie en school samenwerken leest u op logopedie, school en CLB.
De logopedist start met een aanvangsbilan: genormeerde spelling- en leestests die de achterstand objectiveren. De diagnose wordt pas gesteld als de problemen blijven bestaan ondanks een periode van intensieve, gerichte hulp. De behandeling zelf lijkt sterk op de begeleiding bij dyslexie: spellingregels stap voor stap opbouwen, klank-letterkoppelingen automatiseren, strategieën aanleren (zoals jezelf controleren met een stappenplan) en leren compenseren met spellingcontrole en woordvoorspellingssoftware. Voor oudere kinderen kan blind leren typen een grote hulp zijn, bijvoorbeeld via TYP10-typles.
Dysorthografie valt onder de leerstoornissen waarvoor het RIZIV terugbetaling voorziet, mits een voorschrift van een arts, een logopedisch aanvangsbilan en het akkoord van de adviserend arts van het ziekenfonds. Aan conventietarief kost een individuele sessie van 30 minuten ongeveer 36 tot 40 euro, waarvan u zo'n 5,50 euro remgeld zelf draagt (circa 3 euro bij verhoogde tegemoetkoming). Een bilanzitting kost ongeveer 40 tot 50 euro per 30 minuten; niet-geconventioneerde tarieven liggen tussen 40 en 60 euro. Zonder RIZIV-akkoord komt de aanvullende verzekering vaak tussen met 10 tot 20 euro per sessie, tot een jaarplafond. Alle voorwaarden staan op de pagina terugbetaling.
Een spellingstoornis verdwijnt niet vanzelf, maar met gerichte therapie, slimme hulpmiddelen en redelijke aanpassingen op school (meer tijd, geen puntenaftrek voor spelling bij inhoudelijke vakken) kan een kind er prima mee leren omgaan. Hoe vroeger de begeleiding start, hoe minder de spelling het zelfvertrouwen en de schoolresultaten ondermijnt.
Blijft uw kind hardnekkig spelfouten maken ondanks extra oefenen? Vind een logopedist bij u in de buurt →