Logopedie bij beroerte, Parkinson, MS, ALS en niet-aangeboren hersenletsel: van acute revalidatie tot behoud van communicatie en veilig slikken.
Een beroerte (CVA), de ziekte van Parkinson, multiple sclerose (MS), ALS of een niet-aangeboren hersenletsel (NAH) na een ongeval of tumor kan de hersengebieden aantasten die taal, spraak en slikken aansturen. De gevolgen verschillen sterk van persoon tot persoon: de ene patiënt vindt zijn woorden niet meer, de andere spreekt onverstaanbaar of verslikt zich bij elke maaltijd. De logopedist is binnen het revalidatieteam de specialist die deze functies onderzoekt en traint, altijd in samenspraak met de neuroloog, revalidatiearts of huisarts. Logopedie vervangt geen medische diagnose: de behandeling start pas na een medische doorverwijzing.
Bij afasie is het taalvermogen zelf beschadigd, meestal na een beroerte in de linkerhersenhelft. Woorden vinden, zinnen bouwen, lezen of schrijven lukt niet meer zoals vroeger, terwijl de intelligentie intact blijft. De logopedist brengt met een uitgebreid onderzoek in kaart welke taalfuncties getroffen zijn en traint die gericht. Daarnaast leert hij de patiënt én de omgeving compenserende strategieën aan, van kernwoorden opschrijven tot werken met communicatiehulpmiddelen zoals een spraakcomputer of communicatieboek.
Bij dysartrie zijn de spieren van lippen, tong, gehemelte of stembanden verzwakt of slecht gecoördineerd. De spraak klinkt dan mompelend, monotoon, te stil of hees, typisch bij Parkinson, MS en ALS. De logopedist werkt aan ademsteun, stemkracht, articulatie en spreektempo. Bij Parkinson bestaan intensieve programma's die specifiek de luidheid en verstaanbaarheid trainen. Bij progressieve aandoeningen zoals ALS verschuift de focus geleidelijk van trainen naar compenseren en het tijdig introduceren van ondersteunende communicatie.
Slikproblemen of dysfagie komen bij vrijwel alle neurologische aandoeningen voor en zijn niet onschuldig: verslikken kan leiden tot longontsteking, ondervoeding of uitdroging. De logopedist onderzoekt het slikproces, adviseert over houdingen, sliktechnieken en aangepaste voedingsconsistenties en traint de slikspieren waar mogelijk. Deze sliktherapie gebeurt vaak samen met de diëtist, de arts en het verplegend team.
De revalidatie start dikwijls al in het ziekenhuis of revalidatiecentrum en loopt daarna ambulant of aan huis verder bij een zelfstandig logopedist. Na het voorschrift van de arts volgt een logopedisch aanvangsbilan dat de beginsituatie vastlegt, waarna een behandelplan wordt opgesteld. Sessies duren doorgaans 30 of 60 minuten, in het begin vaak meerdere keren per week. Herstel na een beroerte verloopt het snelst in de eerste maanden, maar ook nadien blijft vooruitgang of behoud van functie mogelijk. Bij neurologische logopedie horen ook partner en familie erbij: zij leren hoe ze de communicatie kunnen ondersteunen.
Afasie, dysartrie en dysfagie behoren tot de stoornissen waarvoor het RIZIV terugbetaling voorziet. Daarvoor zijn een voorschrift van een arts, een aanvangsbilan en het akkoord van de adviserend arts van het ziekenfonds nodig. Bij een geconventioneerd logopedist kost een individuele sessie van 30 minuten circa 36 tot 40 euro, met een remgeld van ongeveer 5,50 euro (circa 3 euro bij verhoogde tegemoetkoming). Een bilanzitting kost ongeveer 40 tot 50 euro per 30 minuten, niet-geconventioneerde tarieven liggen rond 40 tot 60 euro. Valt de behandeling buiten de RIZIV-voorwaarden, dan biedt de aanvullende verzekering van het ziekenfonds vaak een tegemoetkoming van circa 10 tot 20 euro per sessie met een jaarplafond. Meer details vindt u op de pagina over terugbetaling.
Zoekt u een logopedist met ervaring in neurologische revalidatie? Vind een logopedist bij u in de buurt →