Veilig slikken, verstaanbaar blijven en contact houden: logopedie helpt ouderen om langer comfortabel te communiceren en te eten.
Bij logopedie denken veel mensen spontaan aan kinderen, maar ook op latere leeftijd speelt de logopedist een belangrijke rol. Spieren die instaan voor spreken en slikken verliezen met de jaren kracht en coördinatie, het gehoor gaat achteruit en aandoeningen zoals dementie, de ziekte van Parkinson of een beroerte komen vaker voor. Veel van die klachten worden onterecht aanvaard als "erbij horen", terwijl gerichte therapie het comfort en de zelfstandigheid aanzienlijk kan verbeteren.
Regelmatig hoesten tijdens het eten, het gevoel dat voeding blijft steken, lang doen over een maaltijd of vermageren zonder duidelijke reden: het kunnen tekenen zijn van dysfagie (slikproblemen). Dat is geen detail, want verslikken kan leiden tot een longontsteking en ondervoeding. De logopedist onderzoekt het slikpatroon en werkt via sliktherapie aan veiliger slikken: aangepaste houding, sliktechnieken en advies over voedingsconsistenties. Laat aanhoudende slikklachten altijd ook medisch nakijken door de huisarts of een NKO-arts, want de logopedist stelt geen medische diagnose.
Dementie tast geleidelijk de taal aan: woorden vinden wordt moeilijker, gesprekken volgen lukt minder goed en soms valt de communicatie bijna stil. Een logopedist brengt in kaart wat nog wél lukt en leert de omgeving daarop inspelen, met kortere zinnen, rustpauzes en visuele ondersteuning. Meer daarover leest u op de pagina over communicatie bij dementie. Het doel is niet genezen, wel zo lang mogelijk betekenisvol contact houden, wat de levenskwaliteit van de persoon én de mantelzorger ten goede komt.
Ouderdomsslechthorendheid sluipt er langzaam in: de televisie luider, vaker "wablief?", gesprekken in groep vermijden. Een hoorapparaat is dan de eerste stap, via de NKO-arts en een audioloog (het verschil legt onze pagina logopedist versus audioloog uit). De logopedist vult dat aan met hoortraining en communicatietips, zoals spraakafzien en gespreksstrategieën voor rumoerige omgevingen. Ook wie zelf zachter of onduidelijker gaat spreken, bijvoorbeeld door de ziekte van Parkinson met dysartrie als gevolg, kan met stem- en spraaktherapie de verstaanbaarheid verbeteren. Na een beroerte met afasie is logopedie zelfs een vast onderdeel van de revalidatie.
Verplaatsingen zijn voor veel senioren een drempel, maar dat hoeft geen reden te zijn om therapie uit te stellen. Heel wat logopedisten komen aan huis of behandelen in het woonzorgcentrum, op voorschrift van de arts. Therapie in de eigen omgeving heeft bovendien een voordeel: oefenen gebeurt aan de eigen eettafel, met de eigen tas koffie, en de partner of verzorgende kan meteen mee opgeleid worden. Vraag bij het maken van een afspraak expliciet of huisbezoeken mogelijk zijn.
Voor erkende stoornissen zoals dysfagie, afasie of dysartrie voorziet het RIZIV terugbetaling. Daarvoor zijn een voorschrift van een arts, een logopedisch aanvangsbilan en het akkoord van de adviserend arts van het ziekenfonds nodig. Aan conventietarief kost een individuele sessie van 30 minuten ongeveer 36 tot 40 euro; u betaalt zelf circa 5,50 euro remgeld, of ongeveer 3 euro bij verhoogde tegemoetkoming, wat bij senioren vaak van toepassing is. Een bilanzitting kost ongeveer 40 tot 50 euro per 30 minuten. Valt de behandeling buiten de RIZIV-voorwaarden, dan komt de aanvullende verzekering van het ziekenfonds meestal tussen met 10 tot 20 euro per sessie, met een jaarplafond. Alle details vindt u bij terugbetaling van logopedie.
Zoekt u logopedische hulp voor uzelf of een ouder familielid, eventueel aan huis? Vind een logopedist bij u in de buurt →